Departament Turystyki Litwy organizuje "Maraton podróży Bitwy pod Grunwaldem", aby uczcić 600-lecie starcia wojsk polskich i litewskich z Krzyżakami. I zachęca warszawiaków, aby odwiedzali miejsca związane ze średniowieczną historią Wielkiego Księstwa Litewskiego.

- Zasady konkursu są bardzo proste - mówi Beata Malinovska z Departamentu Turystyki Litwy. - Trzeba zwiedzić dziesięć historycznych obiektów Litwy, uwiecznić siebie w tych miejscach, a następnie fotografie zamieść na naszej stronie internetowej - dodaje. Trzeba je wysłać e-mailem na www.zalgiriomaratonas.lt.

- Główną nagrodą jest egzotyczną podróż dla dwóch osób do Turcji - informuje przedstawicielka litewskiego ministerstwa. Można także wygrać inne nagrody w konkursach organizowanych na tej stronie. Co kilka dni pojawiają się na niej pytania dotyczące bitwy pod Grunwaldem. Strona internetowa jest dostępna w języku polskim.

- Dzięki temu projektowi turyści z Polski i Litwy mają możliwość zwiedzić i na nowo odkryć średniowieczne zamki, lepiej poznać historię kraju. Jest też okazją do przypomnienia o jednym z najważniejszych wydarzeń średniowiecznych - dodaje przedstawicielka litewskiego urzędu.

Zakończenie projektu i wręczanie nagród planowane jest na 27 września 2010 r., w trakcie Światowego Dnia Turystyki.

W trakcie konkursu trzeba odwiedzić następujące miejsca związane z historią konfliktu litewsko - krzyżackiego i bitwy pod Grunwaldem.

Wileńskie zamki

W Wilnie powstał zespół fortyfikacji

obronnych, a starosta wileński Montwid był jednym dowódców litewskich biorących udział w bitwie. W przeddzień bitwy w skład wileńskich

zamków wchodziły Zamki Górny i Dolny. Obok Zamku Dolnego znajdowała się najważniejsza świątynia katolików litewskich – Katedra Wileńska, nad którą powiewały flagi krzyżackie zdobyte przez wojsko litewskie w bitwie pod Grunwaldem. Dwadzieścia lat po bitwie w Katedrze spoczęło ciało księcia Witolda. W tej chwili zamek jest odbudowywany. Do dzisiaj stoi zaś Baszta Giedymina. Rozciąga się z niej widok na całe miasto.

Według legendy zapisanej w XVI wieku w miejscu Wilna znajdowała się dolina Świętoroga, gdzie grzebano ciała władców Litwy. Wielki Książę Litewski Giedymin podczas polowania na tych terenach zabił ogromnego tura. Po łowach miał zatrzymać się w Dolinie Świętoroga i wtedy przyśnił mu się ogromny wilk stojący na Krzywym Wzgórzu. Wilk wył tak głośno, "jakby wyło sto wilków". Kapłan imieniem Lizdejko wyjaśnił, że wilk symbolizuje stolicę, a przeraźliwe wycie - sławę grodu. Dlatego Giedymin nakazał zbudować zamki i ogłosił Wilno stolicą Litwy.

W 1387 roku czyli w roku chrztu Litwy, przy zamku zbudowano Katedrę – najważniejszą katolicką świątynię Litwy. Niektóre źródła twierdzą, że powstała ona na miejscu kościoła katolickiego zbudowanego przez Giedymina, inne mówią o istnieniu w tym miejscu w pogańskiej świątyni Perkuna.

Zamek w Trokach

W średniowieczu Troki były drugą stolicą Litwy. To tam zbierali się na bitwę pod Grunwaldem rycerze ziemi trockiej. Zamek na wyspie stał się ulubioną rezydencją księcia

Witolda. Mieszkał w nim do śmierci czyli 27 października 1430 r.

W 1402 roku zamek został zniszczony przez Krzyżaków. Jednak w 1404 -1409 r., po zawarciu pokoju z Zakonem Krzyżackim, Witold wykorzystał murarzy krzyżackich do jego odbudowy.

Fortyfikacja powstała w latach 70 XIV wieku. Założył ją książę Kiejstut. Oprócz Litwinów wokół zamku zamieszkali Karaimowie, Tatarzy i Rusini. Dochodziło tam do walk Kiejstuta i Witolda z Władysławem Jagiełłą. W 1382 r. Jagiełło zajął zamek, a w 1383 r. odebrali mu go wspierający Witolda Krzyżacy. W tym samym roku Jagiełło ponownie zdobył zamek, lecz podczas walk ściany zostały zniszczone wystrzałami armat. Z biegiem czasu zamek stracił swoje znaczenie, a odbudowany został dopiero za panowania Witolda.

Witold umocnił zamek na półwyspie, zlikwidował drewniane ściany. Fortyfikacja miała wtedy sześć wież i zajmowała 2,5 hektara terenu. Troki były największym zamkiem na Litwie. Po śmierci Witolda władzę przejął jego brat, Zygmunt Kiejstutowicz (1432-1440), który traktował Troki jako rezydencję.

Zamek został odbudowany w 1962 r. Działa w nim trockie muzeum historii. W Trokach można jeszcze obejrzeć kościół farny pod wezwaniem Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny. Został on ufundowany przez Witolda w 1409 r. W XVII w. gotycką budowlę przebudowano w stylu barokowym. Wnętrze kościoła upiększały bizantyjskie freski, fragment których został odnalezio ny podczas remontu w 2007 r. Od wieków czczony jest znajdujący się w kościele obraz Matki Boskiej Trockiej, który według legendy został zakupiony dla kościoła przez Witolda.

Zamek w Starych Trokach

Był najst

arszym na Litwie murowanym zamkiem, założonym przez Giedymina. Był drugą stolicą Litwy. To tam urodził się Witold.

Legenda głosi, że Giedymin wzniósł zamek w Starych Trokach jeszcze przed przeniesieniem stolicy do Wilna. Był murowany, ale do dziś zachowały się jedynie będące pod ziemią fundamenty oraz ogromne grodzisko, na terenie którego znajdują się budynki byłego Zakonu benedyktyńskiego i kościoła neogotyckiego.

Zamek Miednicki

Zamek w Miednikach był jednym z niewielu murowanych zamków średniowiecznych i jednym z największych zamków obronnych Litwy. Wraz z zamkami w Wilnie, Trokach i Kownie był jednym z miejsc gdzie gromadziło się rycerstwo udające się na bitwę z Zakonem Krzyżackim. Jan Długosz opisuje chorągwie tych ziem biorące udział w bitwie.

Ściany zamku tworzą nieprawidłowy czworobok, za którym wznoszą się baszty - północna i południowa. Obiekt został zbudowany w II połowie XVI w. Jego załoga miała ochraniać szlak handlowy pomiędzy dwoma posiadłościami Olgierda – w Wilnie i Krewie.

Pierwsze w

zmianki o Miednikach pochodzą z początku 1384 r., dotyczą opisów przemarszów wojsk krzyżackich. W 1385 r. Krzyżacy prowadzeni przez Wielkiego Mistrza Konrada Ciolnera po raz pierwszy dotarli do Miednik i obok zamku zorganizowali turniej rycerski. W 1387 r., podczas chrztu Litwy, Jagiełło założył  w Miednikach jeden z siedmiu pierwszych kościołów parafialnych.

W 1402 r. wspierający brata Jagiełły - Świdrygiełłę Krzyżacy dotarli do Miednik i spalili zamek. Jan Długosz opisuje uczestniczącą w Bitwie pod Grunwaldem 1410 r. chorągiew miednicką.

Wart wspomnieć, że w lipcu 1944 r. NKWD uwięziło na podwórku tego zamku 7 tysięcy żołnierzy Armii Krajowej.

W pobliżu miejsca gdzie stał zamek można także wejść na Józefową Górę - najwyższy punkt Litwy (293,6 metrów nad poziomem morza). A także pomnik żołnierzy litewskich zabitych 31 lipca 1991r. na przejściu granicznym w Miednikach przez rosyjski OMON. W ataku na litewski posterunek zastrzelono 7 funkcjonariuszy. W wagoniku straży granicznej czynna jest nieduża ekspozycja poświęcona temu wydarzeniu.

Mierkinie

Zamek w Mierkinie pełnił ważną funkcję obronną w walkach z Krzyżakami od 1377 r. Znajdował się na wzgórzu, obok rzeki Niemen.

Na mocy przywileju Jagiełły z 1387 r. jako jedyny pełn

ił funkcję zamku, podczas gdy inne budowle o charakterze militarnym uważane były jedynie za zameczki. Szlak wojska litewskiego do Grunwaldu w 1410 r. mógł prowadzić przez Mierkinie i Grodno.

Pierwsze wzmianki o zamku w Mierkinie pochodzą z 1377 r., kiedy został napadnięty przez wojska krzyżackie. Zatrzymywał się tam Witold. Na początku 1403 r. po raz ostatni zamek zajęli Krzyżacy, tym razem wspierający walczącego przeciwko Witoldowi Świdrygiełłę. Zamek znajdował się na szlaku, którym podróżowali władcy Polski i Litwy z Wilna do Polski i z Polski do Wilna.

W pobliżu wzgórza, na którym kiedyś znajdowało się grodzisko warto zobaczyć pomnik Witolda Wielkiego w miejscowości Przełaje. Pomnik o wysokości ponad 8 metrów odsłonięty został latem 1931 r.

Grodzisko w Birsztanach – Góra Witolda

Zamek w Birsztanach był jednym z dworów Witolda. Po zawaleniu się drewnianego zamku, pozostało jedynie grodzisko, nazywane Górą Witolda. Pierwsze wzmianki o zamku w Birsztanach pochodzą z 1382 r. W 1387 r. zameczek w Birsztanach wraz z wioską przekazany został przez Jagiełłę dla Skirgiełły. Kilka razy Birsztany wspomniane są w krzyżackich księgach historycznych o Litwie.

W 1401 r. Birsztany były dworem Witolda, a w 1432 r. – stanowiły pałac myśliwski jego żony. Birsztany stanowiły świetny teren do polowań. Nagonka zaganiała bowiem zwierzynę w zakole Niemna, dzięki temu myśliwi bez trudu mogli je polować.

Obecnie Birsztany są uzdrowiskiem, znajdują się tam sanatoria, są też ujęcia wody mineralnej - najbardziej znane źródło ma nazwę Witold.

Kościół Witolda w Kownie

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Kownie jest jednym z pierwszych kościołów powstałych na Litwie. Został postawiony przez Witolda w przeddzień bitwy pod Grunwaldem.

W 1410 r. tamtejszy zamek stał się miejscem spotkań wojska udającego się na ziemie państwa Krzyżackiego, a w kościele Witoldowym rycerze byli prawdopodobnie błogosławieni.

Po zawarciu pokoju z Krzyżakami w 1404 r. w Raciążu, do budowy kościoła Witold zaprosił majstrów niemieckich. Do Kowna przybyli kupcy i rzemieślnicy niemieccy, którzy za zgodą Witolda zakładali miasto. Już 14 lutego 1408 r. Witold nadał dla Kowna prawa magdeburskie. W 1439 r. zezwolono w nim na odprawianie mszy dla obcokrajowców.

Pobojsk

Miasteczko powstało dokoła istniejącego kościoła. W 1435 r. syn brata Witolda, Zygmunta Kiejstutowicza, Mikołaj zwyciężył wojska Świdrygiełły i Niemieckiego Zakonu z Liwonii. Do walki doszło 1 września 1435 roku. Stoczona walka jest porównywana przez Litwinów do bitwy pod Grunwaldem. Została tam bowiem rozgromiona nie biorąca udziału w bitwie pod Grunwaldem liwońska część Zakonu Niemieckiego. W trakcie walki poległ litewski dowódca Zygmunt Korybutowicz, który walczył po stronie Świdrygiełły i Krzyżaków. Na miejscu bitwy został wzniesiony kościół, wokół któr

ego powstało miasto Pobojsk.

Grodziska Wielony

Zamek w Wielonie wzniesiono w 1291 r. i do 1367 roku był on ważnym miejscem walk z Krzyżakami. Budowa zamku w Wielonie była odpowiedzią Litwinów na nękające ich najazdy Krzyżaków. Do potyczek dochodziło wzdłuż Niemna, a znajdujące się tam zamki nie był wtedy jeszcze przystosowane do odparcia wojsk zakonnych. W 1290 r. Krzyżacy zaatakowali zamek w Kołajnach. Został on obroniony, ale po wycofaniu się Krzyżaków, dowódca zamku Surmin go opuścił. Zamek w Kołajnach był zbyt słaby, żeby się bronić przed takimi napadami. Dlatego w 1291 r. Surmin wzniósł nowy zamek na terenie Junigedy. Od 1315 r. znany jest on jako zamek Wieliony.

Wielona stała się najpotężniejszym zamkiem w dolnym biegu Niemna. W sierpniu 1348 r. Krzyżakom udało się po raz pierwszy spalić zamek w Wielonie, ale już w następnym roku Litwini go odbudowali. Już po bitwie pod Grunwaldem w 1412 r. Witold wzmocnił zamek w Wielonie i osadził tam 400 żołnierzy - Polaków, Litwinów, Rusinów i Tatarów.

Góra Birute w Połądze

Połąga była zamkiem położonym na wybrzeżu morza Bałtyckiego. Jest to jedyny zamek wzniesiony nie na wzgórzu, a na piaskowej wydmie. Podmuchy wiatru i

przemieszczający się piach wpłynęły na ciągle zmieniającą się formę grodziska.

Pierwsze wzmianki o zamku w Połądze pochodzą z 1161 r., kiedy zaatakowali go Duńczycy (niektórzy historycy nie uznają tej daty). Zapiski o zamku znaleziono też w 1253 r. w akcie podziału południowych terenów kurońskich między biskupem kurońskim, a Krzyżakami.

W XVI w Połąga miała ważne znaczenie strategiczne. Rozdzielała ziemie Prus i Liwonii. Jednak według legendy z XVI w. Połąga zasłynęła dzięki pannie Birute. Według tradycji pogańskiej ślubowała ona bogom dziewictwo. Jednak Wielki Książę Kiejstut porwał ją i zabrał do swojej stolicy w Trokach. Tam wziął Birutę za żonę. Birute była matką Wielkiego Księcia Litewskiego Witolda.

27 października 1427 r. po zakończeniu walk z Krzyżakami Jagiełło przybył do Połągi, aby zobaczyć morze.

Kult Birute zachował się w Połądze do naszych czasów. W XVI w. okoliczni mieszkańcy czcili Birute jak świętą, chociaż było wiadomo, że była poganką. W 1506 r. na wzgórzu wzniesiono kaplicę św. Jerzego. Teraz jest to najbardziej popularna nad morzem litewska miejscowość wypoczynkowa.